Visie & Werkwijze

Demonstratie Doe-Het-Zelf-Techniek

Inleiding
Voor de meeste mensen is het menselijke gedrag een black-box. De laatste 20 jaar hebben veel nieuw inzicht geven in hoe denken, voelen en doen tot stand komen. Menselijke denkprocessen spelen zich voor een groot gedeelte buiten het dagelijkse bewustzijn af. De processen kunnen bewust en toegankelijk gemaakt worden. Dat is een voorwaarde om ze overdraagbaar te kunnen maken.

Wat is denken Mensen onderscheiden zich van dieren wordt er meestal gezegd door hun denken. We zijn als samenleving steeds bezig met dat menselijk denken; we leren, denken na etc.. We weten ook dat kinderen al vanaf heel vroeg nadenken. Toch als u nu zou moeten vertellen wat denken is, zult u het waarschijnlijk niet kunnen uitleggen. Probeert u het maar.

Denken is ...
Vreemd eigenlijk dat we er zo veel mee bezig zijn en niet weten wat het is.

Wat is het dan?

Eigenlijk blijkt het natuurlijk vrij eenvoudig te zijn.

Ga maar na aan de hand van het beantwoorden van de volgende vragen:

• 1. Kunt u beschrijven hoe uw huis er uit ziet? (U hoeft het niet te doen, maar alleen nagaan of u het kunt.
  - Wat heeft u in gedachten gedaan om die vraag positief te kunnen beantwoorden? Inderdaad u heeft een beeld van uw huis in gedachten gehaald. Anders gezegd u heeft uw huis in gedachten gezien. U heeft een beeld in gedachten gehaald.


• 2. Weet u hoe de stem van uw partner, of een goede vriend(in) klinkt?
  - Wat heeft u gedaan om die vraag te kunnen beantwoorden? U heeft de persoon in gedachten iets horen of laten zeggen.


• 3. Weet u hoe een citroen smaakt?
  - Wat heeft u in gedachten gedaan om ......


• 4. Weet u hoe een zijden stof aanvoelt?
  - Wat ......
  - enzovoort
  - Wat hebben deze antwoorden met elkaar gemeen?

Alle antwoorden op de vragen zijn door middel van zintuiglijke voorstellingen tot stand gekomen. In gedachten zien, horen, proeven, voelen, ruiken we. Dat is geen toeval, want alle gedachten processen bestaan uit zintuiglijke voorstellingen. Je hoort iets, maakt daar in gedachten een beeld bij en krijgt daar een gevoel bij of reageert daar op met iets te zeggen of doen. De voorstellingen koppelen we op allerlei manieren aan elkaar. We veranderen voorstellingen in ons denkproces ook. Al deze zaken bij elkaar vormen onze gedachten of te wel ons denken. De vaste manier waarop we die voorstellingen gekoppeld steeds opnieuw gebruiken, noemen we denkstrategieën. Dat zijn onze denkpatronen, die zich uitten als onze gewoonten. We gebruiken deze patronen keer op keer opnieuw. Deze gewoonten vormen onze persoonlijkheid, ons karakter.

Gewoonlijk merken we niet zo veel van onze denkprocessen, omdat ze zich op de achtergrond van onze waarneming afspelen. Tijdens een veranderingsproces staan ze kort in de volle aandacht op de voorgrond. Zodra de gewoontevorming plaats heeft gevonden, eisen ze steeds minder tot geen aandacht meer op. Ze verdwijnen naar de achtergrond en uiteindelijk merken we alleen nog de uitkomsten van die gedachten processen op.

De techniek
Er wordt veel gesproken over 'helicopteren' en over 'zelfmanagement'. In de volgende vijf stappen wordt dat proces uitééngezet op zo'n manier dat u het waarschijnlijk zelf kunt reproduceren. Met deze vijf stappen oefent u een denkstrategie die gevormd wordt door een vast patroon van opéénvolgende voorstellingen te maken. In dit geval moet dat leiden tot een bevredigender gedrag in de gekozen situatie. Door de techniek in veel situaties te gebruiken waarin u de volgende keer anders wilt reageren, zult u over tijd merken dat u dat steeds meer vanzelf zult gaan doen. Voor het eigen maken van deze soort strategieën gebruiken wij bij de coaching een speciale techniek die dat proces aanzienlijk versnelt. Let wel op, de volgende techniek is om kleine dagelijkse reacties bij te stellen, maar niet om emotioneel beladen situaties te veranderen. Het is een kleine schroevendraaier die u hier in handen heeft en niet de volledige "veranderkit". Mocht u na twee pogingen geen goed alternatief vinden, dan is de kans klein dat u zonder begeleiding deze situatie kunt veranderen met deze strategie. Neem een ander voorbeeld of vraag hulp.

Een voorbeeld
Ik gebruik de volgende situatie vaak als een voorbeeld van een situatie die je met deze techniek kunt veranderen. Stel je komt net uit een vergadering en je bent geÏrriteerd over wat daar gebeurd is. Iemand vraagt je wat terwijl je daar in gedachten nog bij die vergadering bent. Je reageert geïrriteerd naar de persoon die je aanspreekt, terwijl daar geen reden voor is. Achteraf bedenk je die irritatie was niet terecht.

Als je dat zou willen veranderen dan zou je dat als volgt kunnen doen. Stel die situatie in gedachten voor op een (imaginair tv)scherm. Coach jezelf op het scherm met in gedachten hoe je volgende keer daar anders wilt reageren. Een mogelijkheid zou kunnen zijn van: "Sorry ik ben met wat anders bezig, kan het even later? " of "Ik voel me geïrriteerd en dat heeft niets met jou te maken, maar zo kan ik misschien wel klinken. Wat zei je?" Je kunt ook de richting op gaan van in gedachten het andere even afsluiten en je even los van dat alles te maken en neutraal je aandacht op de ander richten. Er is geen eenduidige 'juiste' keuze. Het gaat er om wat past bij jouw in dié situatie.

Wil je het zelf uitproberen, zoek zo'n "kleine" situatie waarin je de volgende keer anders wilt reageren en voer de volgende stappen uit.

Zelfmanagement: van 'fout' tot succes

• 1. Identificeer een vergissing; een situatie waarin u de volgende keer graag anders wilt reageren.


• 2. Zet in gedachten een film- of televisiescherm voor u neer. Bekijk de situatie op het scherm (zie u zelf op het scherm). Bepaal wat het voor u tot een vergissing maakte; d.w.z bepaal wat de oorzaak-gevolg relatie(s) zijn, die tot het ongewenste resultaat leidden.


• 3. Bepaal alternatieven, door die op het scherm voor te stellen (u kijkt als toeschouwer / regisseur toe). Verander de 'film' tot u tevreden bent over het resultaat. Bedenk net zo veel scenario's en of pas ze aan tot u er een heeft die u bevalt.


• 4. Stap in de 'ik' op het scherm en probeer hoe het voelt om het zo te doen. Als het goed voelt, ga door met stap 5. Voelt het niet lekker, of past het gedrag niet, ga dan terug naar stap 2 om te bekijken wat u nog verder wilt veranderen, of ga naar 3 om direct een ander alternatief te bedenken.


• 5. Als u deze stap doet, bent u tevreden met uw nieuwe reactie en wilt u die graag eigen maken. Stel u voor dat u een tijdje verder bent. U komt weer in zo'n zelfde situatie waar u uw nieuwe gedrag wilt gebruiken. Stel u in gedachten voor dat u het daar ook werkelijk doet. Voldoet het? Zo ja, stel u zo nog twee andere situaties verder in de toekomst voor waarin u dit gedrag succesvol toepast. Met deze stap vijf zorgt u op een zeer eenvoudige manier voor, dat de kans dat u het nieuwe gedrag gaat vertonen, toeneemt. Tijdens de coaching wordt deze techniek nog aangevuld met andere om de transfer zo groot mogelijk te maken.

Ik wens u een goede toekomst toe.

Veel plezier en succes met deze techniek!

Henry Kruizinga